Meer van Micha Kat

Bericht van de
SP-wereldverbeteraars

Verheviging
Demmink-campagne: het wordt een volksbeweging!

Stop de persen:
de eerste Kees Lunshof-lezing!

Het einde van de
economie: de schuldigen op een rij.

Hirsch Ballin
over Demmink-zaak: "Het is gewoon niet waar!" **BEKIJK VIDEO**

Uit het
dossier-Joris Demmink: het Anne Frank Plantsoen deel III

Uit het
dossier-Joris Demmink: het Anne Frank Plantsoen deel II

Uit het
dossier-Joris Demmink: het Anne Frank Plantsoen deel I

Corrupte
Telegraaf stort donderend in elkaar

Demmink-verraad
komt de SP duur te staan

Demmink liet ook
advocaten intimideren

Durft Peter R. de
Vries Joris Demmink aan te pakken?

Prof. Jaap Winter
(De Brauw): criminele belangenverstrengelingen

Slachting bij
oude media

Zaak-Demmink:
email aan Krista van Velzen van de SP

Drama-Fortis:
Wouter Bos draaide volledig door

Credit Crunch
Culprits (2): Jaap 'Belangenverstrengelingen' Winter

Corruptie NRC nu
ook 'officieel' dodelijk

Credit Crunch
Culprits (1): Nout 'Trilateral' Wellink

Monster-bedrog
door Fortis, Bos en Wellink

UPDATE * Jorg
Haider over de banken-mafia * UPDATE

Hier vindt
u alle artikelen van Micha Kat

nieuwsbrief

Elke week in de bus

Geweigerd artikel (De Pers) over de vervanging van
rechters in Nederland

MICHA KAT

Tot verbijstering van heel juridisch Nederland heeft
de Staat opnieuw -voor zover bekend voor de derde keer- in een voor haar
cruciale procedure een of meer rechters vervangen ten eigen voordele.
Thans gaat het om de zaak die tegen Nederland is aangespannen door
slachtoffers van het Nederlandse falen in Srebrenica. Eerder bood ik over
dit alarmerende verschijnsel een artikel aan aan het dagblad De Pers. Het
stuk werd twee keer herschreven, maar hoofdredacteur Ben Rogmans achtte
het niet nieuwswaardig. Rogmans: "Dit soort dingen gebeuren in
Nederland gewoon niet. Punt uit. Einde discussie."

‘Vervanging van rechters is
zeer verontrustend’

door Micha Kat

“Ik acht het zeer verontrustend dat
de tot ´Chipshol´ ongekende praktijk een college te vervangen al weer zo
snel na de ernstige kritiek daarop een vervolg krijgt. De reactie van de
overheid heeft zich daarbij gekenmerkt door de nog bedenkelijker nieuwe
praktijk om in het geheel niet meer te reageren op welke kritiek dan ook,
ook niet vanuit de wetenschap.” Dat zegt prof. A. Tak (Staatsrecht en
Bestuursrecht te Maastricht) in reactie op het bekend worden van een
tweede geval van ‘rechterswisseling’: het vervangen van de rechters
tijdens een procedure, bijvoorbeeld in de periode tussen een
‘tussenvonnis’ en het ‘eindvonnis’. Deze praktijk was tot voor kort niet
bekend in ons land en is ook verboden in internationale verdragen. De twee
rechtsgangen waarin de rechters tussentijds zijn vervangen
zijn  de genoemde ‘Chipshol-zaak’ (eind maart 2007) en
de zaak over de uitlevering van zakenman Robert Horchner (10 juli 2007)
aan Polen. Tak is zelfs zo verontrust, dat hij recent naar aanleiding het
nieuwe verschijnsel een artikel heeft geschreven voor De Praktijkgids, het
orgaan van de NVRA, de Nederlandse Vereniging van Rechtskundge Adviseurs
onder de titel ‘van wraken, verschonen en vervangen, over rechterlijke
onafhankelijkheid en onpartijdigheid’.

Want alles gaat natuurlijk
om de vraag: waarom werden de rechters in deze zaken vervangen? Wie heeft
er belang bij? Hoe verhoudt zich de vervanging met de noodzakelijke
rechterlijke onafhankelijkheid? De advocaat van Robert Horchner Cees
Korvinus begreep er weinig van: “Normaal gesproken maken rechters een
zaak waaraan ze eenmaal begonnen zijn af. Deze wisseling is echt vreemd.
Ik heb er geen goed gevoel bij.”

De Internationale Rechtshulpkamer (IRK)
van de rechtbank Amsterdam moest beslissen over de uitlevering aan Polen
van Robert Horchner op grond van het Europees Arrestatie Bevel (EAB). Via
het EAB uit 2004 kan elke lidstaat van de EU een andere lidstaat opdragen
een burger uit te leveren als het meent dat deze strafbare feiten heeft
gepleegd op zijn grondgebied. In een tussenvonnis gaven de drie rechters
aan dat de Poolse justitie te veel tijd had laten verlopen tussen het
eerste rechtshulpverzoek in deze zaak begin 2001 en het uitvaardigen van
het EAB in oktober 2005. Voorts twijfelden zij aan de schuld van Horchner
aan het ten laste gelegde delict: ‘betrokkenheid bij een cannabisplantage
te Polen van september 1999 tot april 2000’. Vanaf 1999 werden Horchner en
zijn gezin door het OM vervolgd voor betrokkenheid bij de produktie van
XTC, maar het OM had tot bij het gerechtshof in het stof moeten bijten,
ondermeer omdat het gebruik gemaakt bleek te hebben van gemanipuleerde
telefoontaps. Begin 2005 had Horchner daarom een civiele procedure tot
schadevergoeding aangespannen tegen de Staat. De verdediging van de Staat
werd gevoerd door het kantoor van de landsadvocaat, Pels Rijcken &
Droogleever Fortuijn. Na het genoemde tussenvonnis van de IRK werden twee
van de drie rechters vervangen. Een van de nieuwe rechters, mw. A. Spoel,
was tot begin dit jaar werkzaam bij het kantoor van de landsadvocaat. Het
nieuwe college van drie rechters oordeelde op 10 juli dat Horchner moest
worden uitgeleverd aan Polen. Advocaat Cees Korvinus diende begin
september een klacht in tegen Spoel bij de Hoge Raad wegens
belangenverstrengeling. Volgens de advocaat had zij zich uit eigen
beweging uit deze zaak moeten terugtrekken
(verschonen).

Het vervangen van rechters in een lopende procedure (dus
niet van een enkele rechter die toevallig ziek is, maar van een compleet
college van drie): het is een ongekende praktijk. Wat speelt hier? Wie
beslist erover? Maar er komt nog wat bij. In zowel de zaak-Horchner als in
de Chipshol-zaak (in de hoedanigheid van luchthaven Schiphol) had de Staat
een groot belang. In beide gevallen ontwikkelde de procedure zich
ongunstig voor de Staat. Tot het moment dat de rechters werden vervangen.
Hoe verklaren de rechtbanken deze wisselingen zelf? Dit is de officiele
reactie van M. Grootscholten, persvoorlichter van de rechtbank Amsterdam,
per email: “De IRK-zitting op 25 mei 2007 is gedaan door mrs A.R.J.M.
Vermolen, J. Edgar en C. Klomp. De zaak is toen aangehouden. Voor de
zitting op 26 juni 2007 waren ingeroosterd mrs A.R.J.M. Vermolen, C. Klomp
en M. van Mourik. Omdat mr Vermolen inmiddels tot teamvoorzitter in de
strafsector was benoemd, kon hij de zitting in juni niet meer doen. Mr
Klomp heeft hem als voorzitter vervangen en mr A.Spoel is als jongste
rechter opgetreden. De IRK kamer dient binnen dient binnen 60,
uiterlijk 90, dagen nadat de officier van Justitie de zaak in behandeling
heeft genomen uitspraak te doen. Dat heeft tot gevolg dat met het opnieuw
plannen van een aangehouden zaak niet kan worden gewacht totdat de
oorspronkelijke combinatie weer in dezelfde samenstelling zit.”
Aan deze reactie is geen touw vast te knopen. Is hier
sprake van het bewust optrekken van rookgordijnen?

Rechters maken zaken waar ze aan begonnen zijn af,
dat is volgens alle deskundigen de vaste praktijk in Nederland.
Vermolen had ook deze zaak dus moeten afmaken. Maar dan: als Vermolen
vervangen moest worden, waarom moest dan naast hem nog een
rechter worden vervangen zodat de ‘nieuwe rechters’ in de meerderheid
kwamen? Hierop moet de rechtbank het antwoord schuldig blijven.

Zou het zo kunnen zijn dat er iets
anders speelt, dat de rechters zijn vervangen om de uitkomst van de
procedure te beinvloeden? Het zou elk begrip te boven gaan. Toch zijn er
enkele signalen dat dit niet onmogelijk is. In een rapport van KPMG in
opdracht van de Raad voor de Rechtspraak uit 2006 (Het Funcioneren van de
Rechterlijke Organisatie in Beeld) staat: “Het roulatiebeleid wordt op
rechtbanken ook wel ingezet als sanctiemiddel voor moeilijk te corrigeren
rechters.” In een artikel in het periodiek Rechtstreeks van de Raad voor
de Rechtspraak (2006, no. 2) staat het volgende te lezen: denkbaar is
echter dat rechters ook om andere redenen dan het organisatiebelang of de
tijdige afhandeling van zaken kunnen worden overgeplaatst, bijvoorbeeld
vanwege hun houding ten opzichte van bepaalde zaken, de inhoud van hun
uitspraken of andere redenen. Dat zou een ernstige bedreiging zijn van de
rechterlijke onafhankelijkheid en partijdigheid. Daarom is het belangrijk
om expliciet vast te bepalen dat rechters slechts met hun eigen instemming
kunnen worden overgeplaatst. In de Chipshol-zaak is vast komen te
staan dat de overgeplaatste voorzitter tegen zijn zin is vervangen. Het
kamerlid Jan de Wit van de SP heeft de minister van Justitie begin oktober
voor de tweede maal vragen gesteld over de vervangingen. Dit is vraag 2:
Acht u het feit dat een rechter, die tot voor kort werkzaam was bij het
kantoor van de Landsadvocaat waar al jaren een schadeclaim van de heer H.
tegen de Staat in behandeling was, oordeelt over een zaak waar haar
voormalige kantoor zo direct betrokken was,  een
voorbeeld van objectief gerechtvaardigde schijn van
belangenverstrengeling? Zo nee, waarom niet?

Prof. A. Tak begint zijn artikel met een korte
beschrijving van de Chipshol-zaak: “Ruim tien jaar geleden kocht
projectontwikkelaar Chipshol het Groenenbergterrein bij Schiphol, in de
buurt van de Aalsmeerbaan. Schiphol verhinderde (met medewerking van de
overheid) dat Chipshol dit terrein zou bebouwen. In een procedure voor de
Haarlemse rechtbank vorderde Chipshol een schadevergoeding van 96 miljoen
Euro. Toen de eerste voor Chipshol gunstige uitspraken werden gedaan,
werden in januari van dit jaar plotsklaps alle drie de rechters vervangen
die zich vanaf begin 2005 met de zaak bezig hielden. Een wrakingsverzoek
tegen de nieuwe rechters werd fel betwist door de advocaat van de
wederpartij (Schiphol), mr. Koeman, en door de wrakingskamer afgewezen. De
ongebruikelijke zaak leidde tot grote commotie in de pers, omdat voor het
eerst in de geschiedenis een volledige kamer zonder aanwijsbare reden werd
vervangen. Toch staat zij niet langer op zichzelf.”

Lees hier
het stuk in NRC Handelsblad over de vervanging van de rechter in de
Srebrenica-zaak.

Epiloog

Gebiedsontwikkelaar Chipshol probeerde via het aanvragen van openbare
getuigenverhoren te achterhalen wat de ware redenen zouden kunnen zijn van
de alarmerende vervanging van het complete college in hun zaak tegen
Schiphol. Dit werd afgewezen door de rechtbank Den Haag en ook het Hof
aldaar was niet van zins Chipshol's wens tot waarheidsvinding te
faciliteren. Lees
hier een verslag van de desbetreffende zitting bij het Hof.

Procestijd pagina: 0.6418 sec.